23.2.16

Cocíñame

A semana pasada o Cocíñame. Poemario Culinario volveu ferver en público.

Foi na Biblioteca Fórum Metropolitano de A Coruña. Alí, entre libros e pantallas, despreguei especias, espumadeira, pota e flaneira para recitar un par de receitas. Un menú ben completo para saborearmos a sensualidade en todas as súas manifestacións. Tamén proxectamos Espéciame, un videopoema que fixen hai varios anos sobre un dos primeiros poemas do proxecto.

Foto: Antonio Picallo

O momento máis delicioso foi a preparación do poema colectivo, previo remix na minipimer. Graciñas a todxs pola vosa calor, por desafiardes o temporal para vir escoitar poesía, e sobre todo por escoitala con esa luz nos ollos!





17.1.16

Profundidade de tacto

Comparto hoxe "Profundidade de tacto", un dos últimos textos que escribín. Este conxunto de poemas foi premiado no certame Xuventude Crea 2016 e publicado no nº38 da Revista Dorna.

Ilustracións de Sole Rei


PROFUNDIDADE DE TACTO
Entre ti e a ferida, nove pasos de diafragma.

F22
Recréaste na precisión do trazo
a aspereza coa que a dor
foi cristalizando calquer pulsión de fuxida.

A cartografía dos teus erros
desprégase
con punzante nitidez.


F16
Descobres as túas propias derrotas
bailando entre xelatina e bromuro de plata.
O revelado é a mellor autopsia,       e a culpa
un latexar arrítmico na caluga
que o tingue todo
de vermello. 


F11
O ollo demanda
o que excede á palabra.
Todo o que nos corrompe
sen veladuras.
Pulsión escópica.

É por iso que buscamos
carne e pólvora no envés da imaxe
na imaxe a máis vívida das cores
na cor unha escalada frenética de decibelios.

Que a imaxe se faga corpo
[4K, 48fps, pantalla LCD]
para que o ollo a posúa.


F8
A fronteira
entre a dor e o pracer
radica
no delicioso desgarro 
                 da presión.


F5.6
Hai feridas      impronunciables

O que non se fixo palabra,
non ten corpo nin tacto.

E como salvar
ó descoñecido
da eterna hemorraxia.


F4
Canto máis cerca a ferida
máis difusos os seus lindes
[zoom]
e máis perigosa
a súa escuridade.

Todo baleiro absorbe.


F2.8
Algo escintila entre a negrura. 
No punto de fuga, a única casa coa luz acesa,
a que non ten camiño máis que de ida.

A ese vagalume difuso consagras a peregrinaxe.
Esfolas os cotenos dando tombos polo bosque.


F2
Esperanza
esa nube calcificada nas unllas que evidencia
a fraxilidade que nos consome.
Unha fermosa e dura          ameaza.


F1.4
Todo é ferida
Todo é fartura e carencia
coma as barrigas infladas das letras.

Dende o ventre da balea non se ve o horizonte.
Nin sol, nin compás, nin medición algunha
para salvarte da desmemoria.
Afondas na dor
e esqueces a precisión do trazo
o cincel e a man que esculpiu este
retablo de agonía.

Coas xemas abrasadas,
percorres o teu propio rostro.

Non te recoñeces.

8.1.16

2016 e Versogramas

Comeza un 2016 cargado de retos e proxectos, algúns novos e outros que xa levan tempo ocupando felizmente os meus días. Hoxe quero falar dun destes proxectos de longo percorrido que non deixa de darme alegrías: Versogramas.

A idea de Versogramas agromou no 2013. Durante o Máster en Produción e Xestión Audiovisual (da Fundación Santiago Rey Fernández Latorre e a UDC) comecei a desarrollar o que sería un documental sobre unha das miñas paixóns, a videopoesía. Tutorizada por Fernanda del Nido, cos consellos iniciais de Pepe Coira ou Marcos Nine, o proxecto foi madurando en concreción, obxectivos e orzamento ata ter un esquema de produción coherente. Nese momento, contactei con Juan Lesta e Belén Montero (Esferobite) para propoñerlles seren os directores de tal experimento, e non puiden obter mellor resposta: non só aceptaron, senón que dende o minuto 0 se implicaron con Versogramas ata sentilo tan seu coma meu. E así, ata agora. Non podo estar máis contenta ó pensar que o que foi un proxecto fin de máster non deixa de medrar, e ó reparar no fantástico e enriquecedor que é traballar con Belén e Juan.

Por aquela altura do 2013 elaboramos este teaser


A día de hoxe, Versogramas evolucionou moito. Convertiuse nun proxecto transmedia, que explora o panorama nacional e internacional da videopoesía a través dun documental de creación, un webdoc, unha videocreación experimental e unha exposición museística. O documental, peza central do proxecto, xa foi apoiada pola AGADIC nas súas convocatorias de desenvolvemento e produción, pola Editorial Galaxia e pola Fundación Uxío Novoneyra. Mediante unha Residencia Artística do MAC A Coruña puiden desenvolver o proxecto comisarial da exposición, así como realizar xunto con Juan e Belén o que se convertiu no noso videopoema promocional, "PalabrapelículA". E A Navalla Suíza acordou traballar connosco no webdoc.

O maior desafío, diría, comeza agora. Cun 50% do financiamento para o documental conseguido, quédanos traballar arreo durante todo este 2016 para completar a metade restante e poder comezar a rodaxe. Con sorte, no outono do 2017 Versogramas estará saíndo do forno.

Mentres tanto, podedes seguir a nosa andaina na web Versogramas, descubrir a nova sección "Videopoema da semana", visitarnos en Facebook ou Twitter

P.D. Non me resisto a compartir convosco a felicitación de aninovo de Esferobite, unha particular "esfericitación" para a que prestei voz e texto e que podedes ver AQUÍ. 

9.12.15

De palabra a píxel

Foi un pracer impartir o obradoiro "De palabra a píxel: introdución á videopoesía" para a Asociación de Escritoras-es en Lingua Galega (AELG) durante a primeira Xornada de Literatura e Cinema: unha literatura en imaxes. A xornada, organizada xunto coa Asociación Socio Pedagóxica Galega e co patrocinio da Concellería de Cultura do Concello da Coruña, tivo lugar nesta miña cidade adoptiva o 28 de novembro.

Como obxectivos, achegar a vinculación histórica da literatura coa súa proxección a través da imaxe, afondar nas relacións interdisciplinares das diferentes artes, ofrecer pautas de metodoloxía didáctica interactiva a redor da experiencia poética, experimentar novos soportes técnicos vinculados á lectura e analizar a relación entre palabra e imaxe no proceso de creación.

Antía Otero
Manolo González










Eva Veiga
Para levalos a cabo, unha presada de nomes que moito admirei sempre na súa labor poética, didáctica e investigadora. Manolo González, máis que coñecido entre quen nos adicamos ó audiovisual, falou da súa experiencia empregando nas aulas contidos de vídeo e fomentando o papel creativo dos alumnos. Eu xa coñecín a súa forza e paixón cando me daba clase no máster de produción, e non puiden máis que confirmar a sorte que teñen os seus alumnos de Ferrol. Eva Veiga puxo voz (esa súa voz morna e reconfortante) ás palabras de Margarita Ledo sobre as conexións e conflitos literatura-imaxe, e sobre a propia experiencia do filme "A cicatriz branca". Antía Otero ofreceu un marabilloso obradoiro sobre como crear videopoesía sen cámara, coa cabeza, cos sentidos, deténdose no proceso creativo sen buscar resultado final. Unha proposta de actividades para levar a poesía ás aulas de maneira cercana, tal e como recolle o novo libro de Apiario "Poesía Hexágono". E Martin Pawley falou do Proxecto Nimbos, un chamado a directores para realizaren videocreacións a partir de textos do Nimbos de Díaz Castro.


Eu adiquei a miña intervención a sementar pistas, ligazóns e nomes arredor da videopoesía, para propiciar a curiosidade da primeira aproximación ó xénero: que é, como podería definirse, que tipoloxía hai e que conflitos agocha, visionado de exemplos, cales son os principais creadores e creadoras a nivel nacional e internacional, cales son as mellores bases de datos de videopoemas nas que mergullarse, e que recursos hai dispoñibles na rede para levar á práctica a videopoesía dentro das aulas. Empreguei para iso unha presentación que deixo para libre consulta AQUÍ. Buscade, compartide, experimentade. E para calquera cousa, aquí me tedes, encantada de compartir visións sobre un xénero que me apaixoa. 

10.11.15

Obradoiro de poesía visual

Rematei outubro misturando poesía visual e Samaín. Caligramas e morcegos. Acrósticos sentenciando para o futuro lápidas de cartolina. E a combinación non puido ser máis divertida. 

Dentro do programa de Desenvolvemento Creativo mantido polo Museo Gas Natural Fenosa MAC (A Coruña), impartín un obradoiro de poesía visual no C.E.I.P As Chancelas (en Poio). Esta iniciativa ten como obxectivo achegar diversas manifestacións artísticas a cativos do rural galego. Para iso, a cada artista beneficiario/a dalgunha das residencias artísticas ofertadas polo museo asígnanlle un centro, dous grupos, un calendario, e cólganlle os hábitos de mestre por uns días para levar a súa disciplina creativa ás aulas. 


No obradoiro "O ollo que escribe", decidín traballar sobre a poesía visual, dende unha perspectiva non tanto teórica senón práctica. Quixen que os nenos (no meu caso, de 5º e 6º de primaria) lle perdesen o medo á poesía e ó momento de escribir. A miña sorpresa foi moita ó ver que moitos non llo tiñan, en absoluto! 

Exploramos exemplos de poesía visual de Chema Madoz e Joan Brossa para ver como as metáforas visuais e os xogos de palabras se poden convertir en imaxes. Aprendimos mediante sinxelos acrósticos a empregar figuras clásicas da poesía: a anáfora, a repetición, a metáfora, a comparación, a personificación... Descubrimos cos caligramas que os versos non só debuxan imaxes na cabeza de quen os le, senón que tamén salpican o folio de bonitas ilustracións. Fixemos de papel e tesoira as mellores varitas máxicas para convertir anacos de cores en collages que ilustran poemas. E todo isto, empregando Samaín como telón de fondo. A finais de outubro, é ben sabido que os centros educativos se enchen de cabazas, telarañas e morcegos para lembrar a tradición galega do día dos mortos. 


Como resultado, os nenos elaboraron murais nos que combinamos a práctica dos acrósticos coa elaboración de caligramas para crear unha combinación moi especial de poesía visual.  E así de bonito quedou! Descubrín moita, moita imaxinación e creatividade nesas cabeciñas, gusto por aprender e ganas de seguir escribindo. Agardo que non deixen de facelo. 

12.10.15

De Matrioshkas e coellos

O videopoema 'Matrioshkas' vén de gañar a categoría 'Best Production Under 1 Minute' (mellor produción de menos dun minuto) no Rabbit Heart Poetry Film Festival de Worcester, Massachusetts (EE.UU.) deste ano. Non podo estar máis contenta!

'Matrioshkas' foi un dos primeiros videopoemas que realicei, baseado nun poema do conxunto 'Código Morse' ,que recibiu o terceiro premio Xuventude Crea de poesía hai un par de anos. Téñolle especial cariño tanto ó texto coma ó vídeo, polo tema e a metáfora que exploran (quen me coñece sabe que sempre estou arrodeada de matrioshkas). Tamén, por seren o comezo dun interese pola videopoesía que derivou en paixón e me fixo comezar a traballar no xénero desde a perspectiva de creadora e a de investigadora, da que falarei máis adiante.

Faime moita ilusión que esta matrioshka de imaxes viaxara ata o outro lado do océano e me traia de volta, gardada na barriga de madeira, un coelliño. Unha figura feita con tinta e papel que é o mellor trofeo que puiden recibir!

Velaquí o videopoema. Moi, moi agradecida.


10.10.15

Festival dos Eidos


No epicentro do verán, cando o calor de agosto premía con forza, fixen parada no Courel. Esta vez non para perderme pola Devesa da Rogueira, como de costume, senón para recitar. 


Uxío Novo, a quen teño moito que agradecer, convidoume a participar no Festival dos Eidos, organizado pola Fundación Uxío Novoneyra. A cita sería durante unha fin de semana repleta de accións culturais e enmarcada nesa tremenda paisaxe que atesoura o Courel. A proposta, realizar un diálogo poético, como xa teño feito nalgunha outra ocasión, entre Uxío Novoneyra, María Mariño e máis eu, aproveitando a vinculación courelá que comparten e a admiración que lles teño. Non o dubidei un segundo!






O Festival dos Eidos forma parte do proxecto europeo LitFest, unha iniciativa comprometida co ensino permanente a través da literatura. Nel tamén colaboran a Fondazione Alfonso Gatto (Salerno, Italia), o festival de poesía St. Clementin Litfest (St. Clementin, Francia) e a ONG Catching Lives! (Canterbury, Reino Unido).
Durante tres días, tres aldeas do Courel (Parada, Seoane e Ferrería) enchéronse dunha variadísima programación na que tiveron cabida conferencias, teatro, recitais poéticos, roteiros, concertos, sesións vermú e proxeccións audiovisuais. Tras asistir ó espectáculo "O Asombro" de Fantoches Baj, puiden recitar entre Antón Lopo e Simone di Biasio. Escoitei a Uxía Senlle, a Linho do Cuco e a Wöyza. Aprendín sobre Crowdfunding con Iván Gimeno e sobre paxaros con Xavier V. Pumariño.  Vin ó italiano GreenPino pintar de versos de Alfonso Gatto a casa natal de Uxío. Atopei amizades, fíxenas novas, respirei verde e festa. Foi realmente bonito. Longa vida ó Festival dos Eidos!

2.7.15

Adondar a lingua


"Adondar a lingua" é un poema que fala do amor polo idioma e das raíces emocionais que a el nos unen. Do papel da familia como transmisora de apego pola nosa cultura e tradicións. 

No vídeo, o poema pecha un recital que celebraba o Día das Letras Galegas baixo as pedras do Claustro de San Francisco, en Ourense: "Malditos/Escritores das Letras". Agradecida, de novo, á organización A Bela Auria e Uxío Novoneyra por me convidaren e a Tempo de Lecer por capturaren un anaco de imaxe en movemento. 

24.2.15

Rosalía


Hai uns meses recibín un convite para participar nun libro colectivo en homenaxe ós Cantares Gallegos de Rosalía de Castro. Asignáronnos a cada unha un feixe de versos para que, a partir deles, elaboraramos un novo texto.

Hoxe celébrase o Día de Rosalía e a publicación xa voa internet arriba e abaixo. Podedes descargar aquí os 150 Cantares para Rosalía e detervos a ler canta cousa bonita hai. Pecha o volume o meu texto (cousas de ser a máis nova da orde cronolóxica) que deixo tamén por aquí:

Non me espriquei cal quixera
pois son de espricansa pouca;
si grasia en cantar non teño
o amor da patria me afoga
ROSALÍA DE CASTRO



Dixen carballo
e respondéronme eucalipto.
Dixen fervenza
e respondéronme encoro.
Dixen muller
e respondéronme labrega.

E será que non me explico ben,
que non entenden a cadencia desta lingua de cumes e ondas,
pero quixen falar de loita e entendéronme choros.

Prendín no tendal as palabras todas
que me arrolaron dende nena
para que preñen de vento e bailen o teu nome
e sexan, coma ti, matrioshkas
nais desdobrando un país sen lindes.

Pero será que non canto ben,
que desafino de tanto amor afogándome o peito
e son roncón antes de enfiar a muiñeira.

Porque me desbordan as palabras e cando dixen patria
respondéronme pequena
e cando dixen lingua seláronme a fala
e son chorima e gardo baixo os pétalos
a aspereza de tantos anos a resistir a violencia.
Pero eles

eles entendéronme flor.

14.10.14

Intemperie

Morning sun (Edward Hopper)


Foi o silencio entre os corpos
unha dilatadísima secuencia de Antonioni.

Palabras á intemperie
que temen a devastación da pronuncia
e reptan a agocharse
a cámara lenta.

Foi o silencio entre os corpos
unha claridade cenital 
unhas mans que xa non lembran fogar nin norte.
unha pel enxordecida

polo arder das eclipses.